Παρασκευή, 20 Ιουνίου 2014

Παγκόσμια ημέρα Προσφύγων: 51 εκατομμύρια παγκοσμίως (μερικές χιλιάδες στα ελληνικά στρατόπεδα κράτησης)


Η 20ή Ιουνίου έχει ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα για τους πρόσφυγες και τα στοιχεία του ΟΗΕ που δημοσιοποιήθηκαν δείχνουν πως οι άνθρωποι που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους ισοδυναμούν πια με τον πληθυσμό μεγάλων χωρών όπως η Ισπανία. Ξεπέρασαν τα 50 εκατομμύρια, για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δίπλα στα ψυχρά νούμερα, ιστορίες ανθρώπων, διωγμού, πολέμων, καταστολής, απάνθρωπων αποκλεισμών.΅
Από τον πόλεμο στη Συρία και το Ιράκ στο Αιγαίο και από εκεί -για όσους καταφέρουν να περάσουν απέναντι χωρίς να πνιγούν, όπως στοΦαρμακονήσι, ή χωρίς να τους «αποτρέψει» ο ευρωπαϊκός μηχανισμός «ασφάλειας» των συνόρων που ακούει στο όνομα Frontex- στα ελληνικά στρατόπεδα κράτησης για φυλάκιση «επ' αόριστον». Οι «τυχεροί» που δεν πέφτουν θύματα των επιχειρήσεων «Ξένιος Δίας» έχουν να αντιμετωπίσουν «μόνο» την εκμετάλλευση, τα χρυσαυγίτικα πογκρόμ με τις δολοφονικές επιθέσεις, τον κρατικό ρατσισμό, την παντελή απουσία πρόσβασης στη δυνατότητα αίτησης ασύλου, τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Και παραπέρα: Από το Σουδάν, τη Σιέρα Λεόνε, την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, τις χώρες του Μαγκρέμπ, στη Μεσόγειο και στα ναυάγια κοντά στη Λαμπεντούσα. Ή στο φράχτη της Θέουτα-Μελίγια στην Ισπανία.

ΟΙ πρόσφυγες παγκοσμίως αυξάνονται με δραματικό ρυθμό, η Ευρώπη επιλέγει «απλώς» να σηκώνει τα τείχη της, θαλάσσια και χερσαία, ο ΟΗΕ χτυπάει καμπανάκια για τη δυσχερή κατάσταση που αντιμετωπίζουν εκατομμύρια άνθρωποι.

Τα στοιχεία της Υπατης Αρμοστείας

Η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (Υ.Α.) δημοσίευσε σήμερα έκθεση για τον αριθμό των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των εσωτερικά εκτοπισμένων σε όλο τον κόσμο, αριθμός ο οποίος ξεπέρασε τα 50 εκατομμύρια, για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.



Ο αριθμός των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο, των «εσωτερικά εκτοπισμένων» παγκοσμίως, την τελευταία εικοσαετία.

Η ετήσια έκθεση της Υ.Α. με τίτλο «Παγκόσμιες Τάσεις» (Global Trends), η οποία βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από κυβερνήσεις, συνεργαζόμενες ΜΚΟ και την ίδια την Ύπατη Αρμοστεία, δείχνει ότι, μέχρι το τέλος του 2013, 51,2 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν αναγκαστεί να εκτοπιστούν, δηλαδή 6 εκατομμύρια περισσότεροι από τα 45,2 που είχαν καταγραφεί το 2012.

Συρία: 2,5 εκατομμύρια πρόσφυγες, 6,5 εκατομμύρια εκτοπισμένοι

Η τεράστια αυτή αύξηση οφείλεται κυρίως στον πόλεμο της Συρίας, ο οποίος μέχρι τα τέλη του προηγούμενου έτους είχε εξαναγκάσει 2,5 εκατομμύρια ανθρώπους να γίνουν πρόσφυγες και 6,5 εκατομμύρια να εκτοπιστούν στο εσωτερικό της χώρας. Σημαντικοί νέοι εκτοπισμοί σημειώθηκαν επίσης στην Αφρική – κυρίως στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και προς το τέλος του 2013, και στο Νότιο Σουδάν.

«Εδώ βλέπουμε το τεράστιο κόστος που έχει ένας πόλεμος που δεν σταματά και η αποτυχία επίλυσης ή πρόληψης των συγκρούσεων", δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Αντόνιο Γκουτέρες. «Το έλλειμμα της ειρήνης, σήμερα, είναι επικίνδυνο. Οι ανθρωπιστικές παρεμβάσεις μπορεί μεν να προσφέρουν ανακούφιση, όμως είναι ζωτικής σημασίας να δοθούν πολιτικές λύσεις. Χωρίς αυτές, τα ανησυχητικά επίπεδα των συγκρούσεων και η τεράστια κλίμακα των ανθρώπινων δεινών που αντικατοπτρίζεται σε αυτούς τους αριθμούς, θα συνεχιστούν».

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το σύνολο των 51,2 εκατομμυρίων αναγκαστικά εκτοπισμένων αντιπροσωπεύει έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων που έχουν ανάγκη από βοήθεια. Το γεγονός αυτό έχει επιπτώσεις τόσο για την οικονομική βοήθεια από τα κράτη-δωρητές παγκοσμίως, όσο και για την ικανότητα απορρόφησης και φιλοξενίας των χωρών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των προσφυγικών κρίσεων.

«Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ξεπεράσει τις διαφορές της και να βρει λύσεις για τις σημερινές συγκρούσεις στο Νότιο Σουδάν, στη Συρία, στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και αλλού. Νέοι δωρητές θα πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους με τους παραδοσιακούς δωρητές. Σήμερα, ο αριθμός των αναγκαστικά εκτοπισμένων στον κόσμο είναι τόσος όσο ολόκληροι πληθυσμοί μεσαίων και μεγάλων χώρων, όπως η Κολομβία, η Ισπανία, η Νότια Αφρική ή η Νότια Κορέα», δήλωσε ο Γκουτέρες.

Πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο, εσωτερικά εκτοπισμένοι

Τα στοιχεία του αναγκαστικού εκτοπισμού στην έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις 2014» καλύπτουν τρεις ομάδες – τους πρόσφυγες, τους αιτούντες άσυλο και τους εσωτερικά εκτοπισμένους. Συγκεκριμένα, α αριθμός των προσφύγων ανήλθε σε 16,7 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων 11,7 εκατ. υπό την εντολή της Ύπατης Αρμοστείας. Οι υπόλοιποι καταγράφηκαν από την αδελφή οργάνωση, την Υπηρεσία Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή (UNRWA). Οι αριθμοί αυτοί από μόνοι τους είναι οι υψηλότεροι που έχει καταγράψει η Υ.Α. από το 2001. Επιπλέον, παραπάνω από τους μισούς πρόσφυγες υπό την εντολή της Ύπατης Αρμοστείας (6,3 εκατ.) βρίσκονταν μακριά από την πατρίδα τους για περισσότερο από πέντε χρόνια, μέχρι τα τέλη του 2013.

Συνολικά, οι μεγαλύτεροι πληθυσμοί προσφύγων υπό τη εντολή της Υ.Α. και ανά χώρα προέλευσης είναι Αφγανοί, Σύροι και Σομαλοί – οι οποίοι, όλοι μαζί, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ του παγκόσμιου συνόλου των προσφύγων. Στο μεταξύ, το Πακιστάν, το Ιράν και ο Λίβανος, φιλοξένησαν περισσότερους πρόσφυγες σε σύγκριση με άλλες χώρες.

Σε ό,τι αφορά τις περιοχές, η Ασία και οι χώρες του Ειρηνικού συγκέντρωσαν τον μεγαλύτερο πληθυσμό προσφύγων, δηλαδή συνολικά 3,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Η Υπό-Σαχάρια Αφρική, είχε 2,9 εκατομμύρια πρόσφυγες, ενώ η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική 2,6 εκατομμύρια.

Αιτούντες Άσυλο

Εκτός από τους πρόσφυγες, μέσα στο 2013, 1,1 εκατομμύριο άνθρωποι υπέβαλαν αιτήματα ασύλου, τα περισσότερα στις ανεπτυγμένες χώρες (η Γερμανία το 2013 έγινε η χώρα που δέχτηκε τα περισσότερα νέα αιτήματα ασύλου). Σημειώθηκε ρεκόρ αιτημάτων ασύλου (25.300) από παιδιά που είναι χωρισμένα ή δεν συνοδεύονται από τους γονείς τους. Οι Σύροι υπέβαλαν 64.300 αιτήματα, τα περισσότερα από κάθε άλλη εθνικότητα. Αμέσως μετά ακολουθούν οι αιτούντες άσυλο από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (60.400) και το Μιανμάρ (57.400).

Εσωτερικός Εκτοπισμός

Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι - άνθρωποι δηλαδή που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, αλλά βρίσκονται ακόμη εντός της χώρας τους - ανήλθαν στον αριθμό ρεκόρ των 33,3 εκατομμυρίων, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τη μεγαλύτερη αύξηση από κάθε άλλη ομάδα στην έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις 2014». Η παροχή βοήθειας σε αυτούς τους ανθρώπους αποτελεί μια ιδιαίτερη πρόκληση για την Ύπατη Αρμοστεία και άλλους ανθρωπιστικούς φορείς, δεδομένου ότι πολλοί βρίσκονται σε εμπόλεμες ζώνες, όπου η παροχή βοήθειας είναι δύσκολη και όπου δεν εφαρμόζονται τα διεθνή πρότυπα προστασίας που αφορούν τους πρόσφυγες.

Επιστροφή, μετεγκατάσταση

Σϋμφωνα με την Υπατη Αρμοστεία, το 2013 σημειώθηκε το τέταρτο χαμηλότερο επίπεδο επιστροφών προσφύγων μέσα σε σχεδόν 25 χρόνια - 414.600 άτομα. Περίπου 98.400 πρόσφυγες μετεγκαταστάθηκαν σε 21 χώρες. Πλήρη στοιχεία για την ένταξη και τις επιστροφές των εσωτερικά εκτοπισμένων παγκοσμίως δεν ήταν διαθέσιμα ώστε να συμπεριληφθούν στην έκθεση. Γνωρίζουμε όμως ότι 1,4 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι επέστρεψαν στα σπίτια τους στις χώρες όπου η Υ.Α. δραστηριοποιείται με τους εσωτερικά εκτοπισμένους.

Ανιθαγένεια

Ο πληθυσμός των ανιθαγενών παγκοσμίως δεν περιλαμβάνεται στον αριθμό των 51,2 εκατομμύρια αναγκαστικά εκτοπισμένων ατόμων (δεδομένου ότι η ανιθαγένεια δεν σχετίζεται απαραιτήτως με τον εκτοπισμό). Ο ακριβής προσδιορισμός του αριθμού των ανιθαγενών παραμένει δύσκολος, τόσο λόγω των εγγενών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις και η Ύπατη Αρμοστεία όσον αφορά την καταγραφή των ατόμων που στερούνται ιθαγένειας και των σχετικών νομιμοποιητικών έγγραφων, όσο και λόγω του γεγονότος ότι ορισμένες χώρες δεν συλλέγουν στοιχεία για πληθυσμούς που δεν τους θεωρούν πολίτες τους. Για το 2013, τα γραφεία της Ύπατης Αρμοστείας σε όλο τον κόσμο κατέγραψαν περίπου 3,5 εκατομμύρια ανιθαγενείς, ωστόσο ο αριθμός αυτός αποτελεί περίπου το ένα τρίτο των ατόμων που εκτιμάται ότι είναι ανιθαγενείς σε παγκόσμιο επίπεδο.



Το πλήρες κείμενο της έκθεσης, καθώς και συνοδευτικό οπτικοακουστικό υλικό, είναι διαθέσιμα στη σελίδα: http://unhcr.org/trends2013/ (στα αγγλικάόλη η έκθεση)

* * Και, από την άλλη, ο κόσμος της αλληλεγγύης: 

left.gr/